Wanneer in Nederland de begroting opgemaakt wordt, dan heeft over een post als “defensie”  iedereen wel wat te zeggen.  Heeft een leger nog wel zin?  Moet de taak van het leger niet herzien worden?  Het zijn vragen die terecht gesteld worden, want indien er miljarden gemeenschapsgeld besteed worden mag, moet men zich afvragen of het wel om een nuttige besteding gaat.

Het is dan ook merkwaardig dat de begrotingspost “ontwikkelingssamenwerking” afgekort als OS, lange tijd buiten schot bleef.  Nu het economisch wat slechter gaat begint opelijk de vraag te weerklinken of het enorme Nederlandse budget van dik 0,82 % van het BNP wel verantwoord is.  Heiligschennis natuurlijk voor links, dat een van zijn heilige koeien bedreigt ziet.  Want dat is ontwikkelingssamenwerking geworden: een heilige koe waaraan honderden grote en kleine “hulpverleners” zich volzuigen- en waarmee op slinkse wijze in eigen land aan linkse “politieke vorming” gedaan wordt.

De vraag is dus terecht:  Is OS effectief?  En moet OS in zijn huidige vorm behouden blijven?  Om die vraag te beantwoorden moeten we kort de ontstaansgeschiedenis schetsen, en daarna de OS- resultaten bekijken.

Om allerlei redenen zijn Europeanen vanaf de zestiende eeuw de wereld ingetrokken: om economische grondstoffen te verwerven, zielen te bekeren, “wilden” de beschaving te brengen.  Daarbij hebben zij overal samenlevingen geconfronteerd met hun vergevorderde techniek, en grote gebieden onder Europees gezag gebracht.  Dit proces werdt aangeduid met het begrip “kolonisatie”.  In het begin werden andere volkeren te vuur en te zwaard onderworpen; naar het einde toe probeerde men bewust een elite bij de plaatselijke bevolking op te leiden, zoals de Nederlanders in Indonesië deden.

Vanzelfsprekend kwam deze elite, net door het contact met de grote westerse ideeën over b.v. zelfbeschikking, vroeg of laat op het idee de plaats van de Europese heersers in te nemen.  De “dekolonisatie”  kwam op gang, op vele plaatsen geweldloos, op sommige plaatsen met grof geweld.  Denken we b.v. maar aan Indochina.

Het westen bouwde de moderne welvaartsstaat uit.  Daarnaast gleden grote delen van de wereld af naar hongersnood, armoede en politieke instabiliteit.  Alom werd aangevoeld dat daar “iets” aan moest gebeuren.

Dat “iets” werd dan “ontwikkelingshulp”, later omgedoopt tot OS.  Daarbij speelde het schuldcomplex een grote rol.  De slechte Europeanen hadden de kolonies uitgebuit, waren op hun rug rijk geworden, en moesten daar nu maar voor betalen.  Het schuldcomplex werdt er bij de Westerse opinie ingeramd, en doet het tot op de dag vandaag goed, aangemoedigd door een enthousiaste “weg-met-ons’-lobby.

Dat schuldcomplex is nochtans larie.  De armste landen zijn uitgerekend diegene die nooit gekoloniseerd werden.  Eén van de sleutelbegrippen van de fans van het schuldcomplex is de fameuze “kloof tussen Noord en Zuid”.  Die kloof is er natuurlijk; de Westerese ontwikkeling staat inderdaad veel verder dan de Afrikaanse.  Maar het grootste probleem is niet zozeer die kloof tussen Noord en Zuid, maar tussen een enorm arme massa en een uiterst kleine rijke elite.  De enige logische gevolgtrekking daaruit is dat vele ontwikkelingslanden zelf verantwoordelijk zijn voor hun situatie, en dat zij, indien er iets moet veranderen, dat ook zelf moeten doen.

Voor de OS-lobby is zo’n stelling ketterij.  De oplossing voor de problemen in de ontwikkelingslanden, zo klinkt het, is geld, véél geld vanuit het Westen voor OS.  Het is duidelijk dat Europa de melkkoe voor de OS is.  Het schuldcomplex werkt, en hoe.

Alleen Nederland geeft elk jaar al ongeveer 5 miljard euro aan ontwikkelingshulp.  Al dit geld wordt op twee manieren verstrekt aan de ontwikkelingslanden;  rechtstreeks van land tot land, dit noemt men “bitalerale hulp”, daarnaast via allerlei organisaties en banken, dit noemt men “multilaterale hulp”.

Maar heeft de OS in de 65 jaar die het bezig is zijn doelen bereikt?  NEEN, alle publicaties over ontwikkelingssamenwerking staan bol van mislukte projecten:  leegstaande bedrijven in Tanzania, vissersschepen die roesten in Peru, baggerschuiten voor Colombia die nooit gevaren hebben.  Ook lekten er rapporten uit dat ontwikkelingsgeld werd uitgegeven aan nepprojecten, opgezet door de maffia.

Vandaar dat stilaan her en der de terechte conclusie te horen valt dat OS gewoon verspilling is.  Ook wordt er op gewezen dat ontwikkelingsorganisaties in grote mate bureacratiseren, waarbij de vorm van een project de inhoud gaat overheersen en de “interne” kosten steeds meer gaan toenemen.  Bijna de helft van het opgehaalde geld kleeft intussen al aan de eigen organisatiestructuur en dikke salarissen voor bestuurders.

En in veel ontwikkelingslanden is de politiek zo’n puinhoop dat er van economische ontwikkeling niets terecht zal komen.  Vooral in Afrika blijven tal van despoten dankzij de westerse miljardensteun op hun pauwetronen zitten.  En verder: “Natuurlijk zijn er ook initiatieven in Afrika, Azië en Latijns Amerika die wel vruchtbaar zijn gebleken.  Natuurlijk hebben miljoenen mensen baat gehad bij de waterputten, de irrigatiekanalen, de ziekenhuizen, de scholen en al het andere wat met Nederlandse hulp tot stand is gebracht.  Alleen: het was bestrijding van symptonen.  Op lange termijn was de bevolking van die landen beter af geweest met een betrouwbare regering die een gezond economisch beleid voert, dan met een regering die haar best doet een “donor darling” te zijn.

Harry de Olde  (PVA)

Stem of voeg toe aan :