Partij Vrij Almelo
Dicht bij de burger
De geschiedenis van Sinterklaas

Sinterklaas in 1917

Sinterklaas, hoe zit dit nu eigenlijk?

Het verschil tussen sinterklaas en santa clause is zo klein waardoor veel mensen uit andere landen het idee zullen hebben dat wij hier twee kerstmannen hebben. Maar Sint Nicolaas is natuurlijk een heel ander verhaal. Maar waarom vieren wij dit feest nu eigenlijk?

In de vierde eeuw na Christus was Sint Nicolaas (in de Nederlandse volksmond “Sinterklaas”; in het engels “Saint Nicholas” of in het duits “Sankt Nikolaus” genoemd) bisschop van Myra (een plaatsje in het huidige Turkije). De legende verteld dat hij zijn dorp gered van de ondergang door honger. Ook gaat het verhaal gaat ook dat hij drie overleden kinderen weer tot leven zou hebben gewekt, en geschenken en bruidschatten aan arme meisjes heeft gegeven.

Volgens bronnen zou hij zijn overleden op 6 december in het jaar 343.
In het jaar 1087 werd zijn stoffelijk overschot naar Bari in Italië verhuisd.

De Nederlandse traditie

Waarom wij in Nederland zeggen dat hij uit Spanje komt is niet duidelijk.
Dit heeft misschien te maken met het feit dat Sint Nicolaas de beschermheer van de scheepvaarders was. In de 17e eeuw was Holland namelijk bekend om zijn scheepvaart. Het kan dus door het contact met Spaanse scheepvaarders dat deze traditie is begonnen. Dit kan ook verklaren waarom Sint Nicolaas geholpen wordt door Zwarte Pieten; want de Moren overheersten in Spanje gedurende enkele eeuwen rond die tijd.
Maar een meer populaire verklaring is dat de Pieten zwart zijn omdat dat zij zich vaak in schoorstenen begeven en dat ze zich daarna niet schoonmaken.

Door zijn legendarische geschenken en bruidschatten aan arme meisjes heeft geleid tot de traditie van het geven van kadootjes aan kinderen op de vooravond van zijn sterfdag, op 5 december, nu zijn feestdag. In belgië en in enkele (voormalige) Nederlandse koloniën wordt Sinterklaas op 6 december gevierd.
Zijn helpers van Sint Nicolaas (in Duitsland en Oostenrijk “Knecht Ruprecht” of “Krampus” genoemd) laten de overwinning van het kwaad zien. Samen met zijn Pieten brengt Sint Nicolaas een bezoek aan de kinderen; de stoute kinderen worden gestraft, terwijl de lieve kinderen worden beloond. Het ergste wat je kunt overkomen is meegenomen worden in de zak van Zwarte Piet; dezelfde zak waaruit de lieve kinderen snoepjes (o.a. pepernoten, taai-taai en schuimpjes) en kadootjes krijgen. Een minder grote straf (maar niettemin vervelend) is een pak slaag krijgen met de roede.

Tegenwoordig zijn er nog maar weinig stoute kinderen…
Het straf gebeuren werd jaren lang gebruik om kindjes extra zoet te houden. Dit strafelement verdwijnt natuurlijk steeds meer naar de achtergrond, omdat het voor veel kindjes beangstigend is. En het vieren van Sinterklaas is steeds meer gewoon een leuke feestperiode.

De oorsprong van het moderne gekuiste Sinterklaasfeest voor kinderen ligt in de 19e eeuw. De Amsterdamse onderwijzer Jan Schenkman (1806 – 1863) schreef het prentenboekje Sint Nicolaas en zijn knecht (Amsterdam, 1850 en latere herdrukken 1880, 1885, 190? en 1907) met de tekst van het liedje Zie ginds komt de stoomboot. De moderne tijd deed zijn intree met de stoomboot.

Het rijden over de daken gaat waarschijnlijk terug op de Noordse oppergod Odin, die deze kunst ook beheerste. Nicolaas’ uiterlijk zou ook overeen komen met het uiterlijk van Odin. Odin reed op een schimmel, de achtbenige Sleipnir, waarmee hij door de lucht vloog. Meer sinterklaastradities lijken af te stammen van Germaanse tradities. Tijdens het Germaanse zonnewendefeest vroegen jonge meisjes aan Wodan een afbeelding van hun nog onbekende toekomstige geliefde[bron?]; tegenwoordig zijn dat de speculaaspoppen (‘vrijers’). Het gooien van cadeaus in schoorstenen zou afstammen van Germaanse offerplaatsen (vuurplaatsen). En ook Zwarte Piet stamt hiervan af [bron?]: Odin werd bijgestaan door de raven Hugin en Munin. Vandaar ook de veer die Zwarte Piet nog altijd op zijn pet draagt.

De cadeautjes voor het paard van Sinterklaas, die voor de kachel worden gezet zodat ze door de schoorsteen meegenomen kunnen worden, verwijzen naar de offers die aan de god werden geschonken. (Vreugde)vuren werden vervangen door een vuur open haard en tegenwoordig worden de cadeautjes zelfs voor de centrale verwarming gezet.

De komst van Sinterklaas en zijn Pieten

Een paar weken voor 5 december komt Sint Nicolaas naar Nederland (en België) vanuit Spanje op zijn stoomschip met al zijn Pieten en al zijn kadootjes waar hij gedurende het hele jaar voor heeft gezorgd. Deze intocht wordt altijd uitgezonden op de televisie.

In Nederland zet men vanaf de 15e eeuw de schoen. In eerste instantie gebeurde dat in de kerk en was de opbrengst voor de armen. Uit archiefstukken blijkt dat vanaf 1427 in de Sint Nicolaaskerk in Utrecht schoenen werden gezet op 5 december, sinterklaasavond. Rijke Utrechters legden wat in de schoenen en de opbrengst werd verdeeld onder de armen op 6 december, de officiële sterfdag van de Heilige Nicolaas.

Uit de 16e eeuw bestaan beschrijvingen van het schoenzetten door kinderen in de huiskamer. Kunstschilder Jan Steen heeft in de 17e eeuw de sinterklaasochtend op twee schilderijen vastgelegd (zie onder dit artikel een van de afbeeldingen). Daarop is ook goed te zien wat de kinderen in hun schoen kregen. Vaak was dat snoepgoed zoals speculaas, kruidnoten, pepernoten, marsepein en speelgoed. Opvallend is dat vooral jongens een roe of zakje zout in de schoen vonden.

Tegenwoordig zetten veel kinderen hun schoen vanaf dat Sinterklaas in het land is. Traditioneel wordt de schoen bij de haard gezet, want Zwarte Piet komt vanaf het dak door de schoorsteen naar binnen. De volgende dag vinden de kinderen dan wat lekkers in hun schoen. Het wordt op prijs gesteld als de kinderen ook wat terugdoen, en dus leggen ze vaak een tekening bij de schoen, of een wortel of suikerklontjes voor het paard van Sinterklaas. Volgens de Germaanse tradieties waren de cadeautjes voor het paard van Sinterklaas, die voor de kachel worden gezet zodat ze door de schoorsteen meegenomen kunnen worden offers die aan de god werden geschonken. (Vreugde)vuren werden vervangen door een vuur open haard en tegenwoordig worden de cadeautjes zelfs voor de centrale verwarming gezet.

Op de vooravond van 6 december (“Sinterklaasavond”) brengt Sint Nicolaas een bezoek aan alle kinderen. Nadat er op de deur is geklopt laat hij, indien er lieve kinderen zijn, een zak vol kadootjes achter. De volgende dag, 6 december ’s morgens vroeg, heeft hij iedereen vereerd met een bezoek, en gaat hij weer stilletjes terug naar Spanje.

Pakjesavond is er al lang niet meer alleen voor kinderen. Volwassenen geven elkaar, meest anonieme, geschenken, al dan niet voorzien van een sinterklaasgedicht of verpakt als ‘surprise’. Vaak wordt door middel van lootjes trekken anoniem bepaald voor wie men een cadeautje moet kopen. Pakjesavond is vooral een Nederlands fenomeen. In België kent men zoiets niet.

 

Sinterklaas in 1950

De Partij Vrij Almelo wenst iedereen een fijn Sinterklaasfeest.

 

Stem of voeg toe aanUitleg over het gebruik van deze icons :  Plaatsen/stemmen op NUjij Plaatsen/stemmen op eKudos Plaatsen/stemmen op MSN Reporter Plaatsen/stemmen op GeenRedactie Plaatsen/stemmen op Digg Toevoegen aan Symbaloo Stumble it! Voeg dit artikel toe aan Del.icio.us Voeg toe aan je Google bladwijzers Voeg toe aan je Facebook-profiel Abonneer je op de RSS-feed van deze site Verstuur deze pagina per e-mail via Feedburner Plaats dit bericht op Twitter

1 Comment to “De geschiedenis van Sinterklaas”

  1. jansema schreef:

    Ik hoop maar dat heel veel Nederlanders met een buitenlandse achtergrond dit stukje goed gaan lezen en dat het Sinterklaasfeest niks met rassendiscriminatie te maken heeft. De zwarte pieten zijn de hulpen van Sinterklaas en ze zijn zwart doordat ze de cadeautjes door de schoorsteen naar de kinderen brengen. Maar hopen dat de Nederlandse medelanders goed de Nederlandse taal spreken en vooral kunnen lezen dan is dit probleem rond Sinterklaas snel opgelost. Maar ik vrees dat de meeste Nederlandse medelanders de Nederlandse taal niet machtig zijn en dit probleem nog wel even zal blijven.

Leave a Reply