Partij Vrij Almelo
Dicht bij de burger
Commentaar PVA over de Begrotingsscan Almelo 2015

 

pva_1466085a

 

Tussen 1997 en 2001 hebben er een aantal herindelingen plaatsgevonden met een 5-tal, financieel gezonde, gemeenten rond Almelo. Deze herindeling heeft onder meer tot gevolg gehad dat er een aantal gronden van boeren tegen hoge aankoopprijzen bouwrijp gemaakt moesten worden en op termijn verkocht zouden moeten worden waardoor het bevolkingsaantal aanzienlijk zou toenemen, en er dan ook meer rijksgelden uit de Algemene Uitkering beschikbaar zouden komen.

Mede door de recessie kwam er van deze ambities echter weinig terecht en kwam Almelo terecht in een financieel, ernstig negatieve spiraal.

 

Mede vanwege deze constatering hebben zowel het Ministerie van Binnenlandse Zaken alsmede de Provincie Overijssel onlangs een begrotingsscan overwogen teneinde een artikel 12 Status ofwel curatele-stelling van Almelo te overwegen. Teneinde een en ander goed te kunnen overwegen zijn er een aantal, zogeheten referentiegemeentes zoals Smallingerland, Assen, Hengelo, Veenendaal, Helmond en Sittard-Geleen met Almelo vergeleken.

Sinds de afgeronde herindeling in 2001 is er in Almelo regelmatig sprake geweest van ernstige tekorten. De provinciaal toezichthouder Overijssel plaatste Almelo dan ook voortdurend onder het zogeheten ‘reguliere repressief financieel toezicht’. Ieder jaar zijn er bij de jaarrekeningen bovendien omvangrijke eenmalige afwijkingen van geraamde baten en lasten geconstateerd, door bijvoorbeeld grondexploitatie en hoge inkomensvoorzieningen geweest vanwege de, sociaal-economisch, zeer zwakke samenstelling van de bevolking. Enerzijds omdat grondexploitatie voorheen altijd een strikt private aangelegenheid was waarvoor veel marktkennis en voorspellend vermogen vereist is en anderzijds omdat de gemiddelde lokale ambtenaar deze specifieke talenten nou eenmaal ontbeert. Mede omdat de gemeente Almelo het ook niet zo nauw nam met de jaarlijkse overschrijdingen van het maximum aantal statushouders of asielzoekers.

Het was dan ook niet verwonderlijk dat er reeds in 2011 een verlies op grond afgeboekt moest worden voor 51,4 miljoen euro aan gemeenschapsgeld. Bij de jaarrekening van 2014 zal naar alle waarschijnlijkheid wederom een verlies op grondexploitatie verwerkt moeten worden, ditmaal 56 miljoen euro, hetgeen betekent dat de algemene reserves in Almelo inmiddels geheel verdampt zijn en in de loop van 2015 uiteindelijk fors negatief zijn. Ook op basis van bestaande meerjarenramingen blijft er een hardnekkig en uiterst negatief beeld bestaan omtrent de financiën van Almelo. De partij Vrij Almelo heeft dit dan ook voortdurend, sinds haar aantrede in 2010 in de gemeenteraad aan de orde gesteld in begrotingen, voorjaarsnota’s en zogeheten boardletters van haar registeraccountant Deloitte.

Weliswaar werden er wel wat ideeën in de gemeenteraad gelanceerd met betrekking tot het aantrekkelijker maken van de binnenstad, waarbij de focus gelegd werd op het aantrekken cq behouden van inwoners met een grotere bestedingscapaciteit. Maar dat was totaal niet realistisch, mede vanwege de scan van het prestigieuze Elseviers Weekblad waarin jaarlijks onomwonden gesteld werd dat Almelo op tal van punten, zoals leefbaarheid, volstrekt onaantrekkelijk bleef voor inwoners uit de Randstad met een grotere bestedingscapaciteit.

Ondertussen bleven er sinds 2001 maar liefst 19 van de 21 grondexploitaties structureel verliesgevend en bleef het weerstands-ratio met 0,3 in Almelo beneden alle peil. Dit afgezien het feit dat er jaarlijkse rentebijschrijvingen ontstonden van gemiddeld 5,3 miljoen. En dan hebben we het nog niet over de achterblijvende legesopbrengsten van bouwvergunningen. Een faillissementsstatus of artikel 12 Status lijkt dan ook onontkoombaar !

De fondsbeheerders of curatoren zoals het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Provincie Overijssel, kunnen bijvoorbeeld besluiten om het OZB-percentage te verhogen tot 140% van het landelijk gemiddelde, wat natuurlijk funest is voor de beeldvorming over de lokale huizenmarkt en de hieruit voortvloeiende verder dalende verkoopwaardes. De schuldquote was in 2013 106% en de 6, eerdergenoemde referentiegemeentes zaten 10% lager. De hoeveelheid, vooralsnog onverkoopbare grond in Almelo was ultimo 2013 circa 58%. De eerdergenoemde 6 referentiegemeenten zaten op gemiddeld 40% waarbij gesteld kan worden dat de jarenlang braakliggende bouwgronden de belangrijkste veroorzaker zijn van de structurele schuldenproblematiek.

Een oplossing kan zijn: afstoten van strikt private zaken zoals de verkoop van de aandelen van Energiemaatschappij ENEXIS aan de Provincie Overijssel. Een motie van die strekking in de Provinciale Staten door Robert Jansen van Groen Links op 9 februari jl. wees uit dat de transactie voor Almelo wellicht 10 miljoen euro kan opleveren ! Met deze 10 miljoen zou wellicht kunnen worden overwogen om hiermee meerdere zonneparken aan te leggen zodat de energieprijs voor de Almeloër eindelijk zou kunnen dalen en Almelo een aantrekkelijker gemeente wordt om te wonen. Een tweede optie is: de verkoop van gemeentelijk onroerend goed waarvan de boekwinst zou kunnen worden toegevoegd aan de Algemene Reserve.

Ook zou de gemeente Almelo kunnen overwegen goedkoper te gaan lenen, mede omdat dankzij de Draghi(conische) maatregelen maar liefst 1200 miljard euro bijgedraaid gaat worden en hierdoor de rentelasten inmiddels aanzienlijk zijn gedaald. Ondertussen blijft de gemeentelijke woonlastendruk voor burgers met 697 euro voor een meerpersoonshuishouden met 44 euro circa 7% hoger dan de 6 referentiegemeenten. Dus daar zit ook geen financiële rek meer in voor de begroting.

Ook geeft de gemeente Almelo ten aanzien van het overgrote deel van allerlei voorzieningen zoals o.a. bestuursorganen, werkgelegenheid, maatschappelijke zorg, educatie, volkshuisvesting, brandweer en milieu aanzienlijk meer uit dan het gemiddelde van de 6 referentiegemeenten. Dus ook op dit onderdeel zit Almelo qua lastendruk aan zijn begrotingstax.

Daar komt bij dat het ambtelijk apparaat 4% groter is dan het gemiddelde van de referentiegroep. Je zou dit kunnen aanpakken door het privatiseren en afstoten van diverse taken aan het bedrijfsleven zoals beheer van zwembaden, monumenten, theaters e.d. waardoor je ook de kwakkelende lokale werkgelegenheid weer zou kunnen stimuleren.
Daarnaast zou je meer betrokkenheid, minder ziekteverzuim en minder woon-werkverkeer bij ambtenaren kunnen realiseren door bij sollicitaties de voorkeur te geven aan geboren en getogen Almeloërs.

Het is een absolute voorwaarde dat deze begrotingsscan openbaar blijft, maar ook op de internetsite van de Rijksoverheid wordt geplaatst als waarschuwing voor vele andere, wanpresterende, gemeenten.

Vanwege de relatief zeer zwakke sociaal-economische samenstelling van de Almelose bevolking is het van groot belang geen nieuwe sociale woningbouw meer toe te voegen aan de woningvoorraad.
De Almelose bezittingen zijn voor 87% gefinancierd waardoor de exploitatie zeer vatbaar wordt voor renteschommelingen.

Daar komt bij dat er ook nog aanzienlijke kortingen op de algemene uitkering uit Den Haag aan Almelo aan zitten te komen waardoor de uitvoering van complexe grondexploitatie nog verder in het gedrang gaat komen.

Elk nadeel heeft zijn voordeel want door de vrijwel stil gevallen verkoop van gronden daalde het aantal ambtenaren ter zake van 100 in 2009 tot 83 in 2013. De teruglopende woningbouwproductie heeft daarentegen weliswaar een negatief effect op de opbrengst van bouwleges van 2,1 naar 1,5 miljoen.

Vanwege de vergrijzing en de toenemende animo om te wonen in de Randstad zal het aantal inwoners in Almelo terug gaan lopen van 72.700 naar 72.000. Zodra de artikel 12 status een publiek feit zal deze daling wellicht sneller gaan. Indien Almelo samen met de toezichthouder, de Provincie Overijssel niet tot een sluitende begroting en meerjarenraming kan komen zal een faillissement of artikel 12 status een laatste optie zijn, doch dit betekent niet automatisch een extra aanvullende Rijksuitkering, maar eerder een nieuwe aanslag op de draagkracht van de Almeloër via verhoging van lokale belastingen, zoals de OZB tot 140% van de landelijk gemiddelde OZB-heffing.

De landelijk gemiddelde OZB-heffing is echter aanzienlijk hoger dan de lokale OZB-heffing in Almelo, dus dit dient niet onderschat te worden.

7% van de wegverhardingen in de gemeente Almelo zijn van slechte kwaliteit. In hoeverre dit heeft geleid tot schadeclaims door burgers wordt echter niet vermeld !

De gemeente Almelo zit qua woonlasten al jaren boven die van het gemiddelde van de 6 referentiegemeenten, dus daar zit ook geen begrotingsruimte meer in.

De gemeente Almelo heeft tot nu toe weinig concrete maatregelen geformuleerd om het weerstandsvermogen substantieel te versterken hetgeen wellicht te wijten is aan een chronisch gebrek aan dualisme tussen een sterk onderbetaalde (gekozen) gemeenteraad en een overbetaald (zelfbenoemd) college die bovendien de beschikking heeft over een ruime staf aan (gratis) ambtenaren terwijl raadsleden het moeten doen met een, voor landelijke begrippen, zeer kleine fractiekosten- vergoeding waardoor inhuur, van zeer noodzakelijke en goed geschoolde externen, voor de oppositie vooralsnog onmogelijk lijkt.

De leningenportefeuille van Almelo van circa 260 miljoen(!) kan wellicht vervangen worden door meer laagrentende leningen. De rente van een langlopende lening is namelijk historisch laag. Voorwaarde is overigens wèl, dat een, doorgaans rijke provincie NIET mag uitlenen aan een arme gemeente als Almelo. Almelo mag alleen horizontaal lenen, dus van een minder arme gemeente. Dit zal niet eenvoudig zijn want de 393 gemeentes in ons land hebben inmiddels samen reeds een schuld opgebouwd van maar liefst 85 miljard !

De algemene uitkering van de Rijksoverheid aan gemeenten kent een aantal kwantitatieve maatstaven zoals het aantal huishoudens, bijstandsontvangers en eenouder-huishoudens doch let hierbij niet op gemeentes, zoals Almelo, die willens en wetens teveel, veelal zeer kansarme, statushouders/asielzoekers huisvesten en hierdoor sociaal-economisch structureel uit balans geraken met alle risico’s van dien zoals een mogelijk faillissement of artikel 12 status. Zowel de VVD als de PVA hebben beiden dan ook in 2014 zeer terecht geageerd tegen de chronische overschrijding van het, van rijkswege, opgelegde maximum aantal op te nemen asielzoekers.

Voorts is gebleken dat Almelo in 2014 bijna 8 miljoen méér OZB heeft geïncasseerd dan gehanteerd mocht worden volgens de bekende rekentarieven. Ook is gebleken dat deze, onrechtmatige, meeropbrengst voor 70% afkomstig is van niet-woningen of bedrijfspanden waaruit men kan concluderen dat het armlastige Almelo ook nog eens behoorlijk ondernemer-vijandig is !

Opmerkelijk is dat er een relatief lage opbrengst is aan parkeerbelasting per inwoner, te weten 7 euro minder per inwoner dan het gemiddelde van de 6 referentiegemeenten. Dit is een gevolg van de relatief zeer grote leegstand van winkelruimtes in een nog altijd onaantrekkelijke binnenstad. Het college was via een (PVA)motie opgedragen om in overleg te gaan met verhuurders over meer marktconforme winkelhuren, maar schiet hier kennelijk nog steeds in tekort!

Het totaal van de gemeentelijke woonlasten (OZB-woningen, reiniging en riolering) van een meerpersoonshuishouden in Almelo bedraagt 697 euro, wat 44 euro of bijna 7% hoger is dan de 6 referentie-gemeenten. Het is duidelijk dat ook op dit punt er geen mogelijkheden zijn voor extra belastinginkomsten.

Almelo geeft aan gehandicapten en individuele WMO-voorzieningen 26 euro per inwoner meer uit dan de 6 referentiegemeenten.

Ten opzichte van de norm in het gemeentefonds geeft Almelo 25 euro meer per inwoner uit aan kunst. De PVA is echter van mening dat kunst geen overheidstaak is en zichzelf moet leren bedruipen via meer publiek gewaardeerde kunstuitingen.

Almelo heeft relatief lage netto-lasten hetgeen met name te wijten aan slecht onderhoud aan viaducten waardoor voor burgers extreem slechte situaties kunnen ontstaan. Dit vinden wij een volstrekt a-sociaal beleid !

Almelo geeft op vrijwel alle onderdelen meer uit dan de normen zoals die van rijkswege gesteld zijn in het gemeentefonds.

 

CONCLUSIE:

Er is sinds de gemeentelijke herindeling in 2001 structureel naïef bestuurd, weinig begrotingsdiscipline betracht terwijl verstandig besturen een absolute must is voor de hardwerkende belastingbetaler !

TWEE KLEINE LICHTPUNTJES:

Verkoop van de ENEXIS-aandelen: opbrengst 10 miljoen en de aanleg van zonneparken met zonnepanelen zodat voor de Almeloërs weer zonniger tijden gaan aanbreken met een lagere energie-rekening.

Ook zijn we van mening dat echte kunst waardevol is en zichzelf moet kunnen bedruipen, dus geen 25 euro extra meer voor de Almeloër.

 

Namens de Partij Vrij Almelo

Harry de Olde (fractievoorzitter)

 

Stem of voeg toe aanUitleg over het gebruik van deze icons :  Plaatsen/stemmen op NUjij Plaatsen/stemmen op eKudos Plaatsen/stemmen op MSN Reporter Plaatsen/stemmen op GeenRedactie Plaatsen/stemmen op Digg Toevoegen aan Symbaloo Stumble it! Voeg dit artikel toe aan Del.icio.us Voeg toe aan je Google bladwijzers Voeg toe aan je Facebook-profiel Abonneer je op de RSS-feed van deze site Verstuur deze pagina per e-mail via Feedburner Plaats dit bericht op Twitter

1 Comment to “Commentaar PVA over de Begrotingsscan Almelo 2015”

  1. Hendrik schreef:

    Een zoveelste mooie bijdrage van de PVA !

Leave a Reply