Door Gazzat5 – Eigen werk, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=10542758
Het bouwen van een Earthship in Almelo, specifiek voor ouderen, is een prachtig en innovatief idee. Het combineert het ecologische, zelfvoorzienende karakter van een Earthship (of “Aardehuis”) met modern comfort en gemeenschapszin (noaberschap).
Aangezien het originele Amerikaanse Earthship-concept (met muren van autobanden gevuld met aarde) in Nederland vaak moet worden aangepast aan het Nederlandse klimaat en het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL), is een slim, seniorvriendelijk ontwerp essentieel. In de regio Overijssel hebben we met de Aardehuizen in Olst al een succesvol voorbeeld van hoe dit juridisch en bouwtechnisch haalbaar is.
Hieronder staat een blauwdruk voor het realiseren van een seniorvriendelijk Earthship-project in Almelo.
1. Het Ontwerp: Aanpassingen voor Ouderen
Een traditioneel Earthship maakt gebruik van passieve zonne-energie en massieve muren om warmte vast te houden. Voor senioren moeten er specifieke comfort- en toegankelijkheidseisen worden ingebouwd:
- Volledig Gelijkvloers: Geen drempels en brede deurposten zodat de woning rollator- en rolstoeltoegankelijk is. Slapen, baden en leven gebeurt allemaal op de begane grond (vergelijkbaar met de moderne generatiewoningen in het Almelose project Het Tolhof).
- Geautomatiseerd Binnenklimaat: Traditionele Earthships vereisen soms fysiek werk (zoals het handmatig openen van dakramen in de serre voor ventilatie). Voor ouderen installeren we automatische, temperatuurgestuurde ventilatieluiken en vloerverwarming via een warmtepomp als back-up voor koude winterdagen.
- Onderhoudsarme Serre: De iconische glasgevel op het zuiden (de binnenserre) wordt ingericht met verhoogde plantenbakken. Zo kunnen bewoners op harthoogte tuinieren en groenten kweken zonder te hoeven bukken.
2. Duurzaamheid & Techniek (Aangepast aan de wet)
Volledig off-grid gaan is in Nederland complex vanwege aansluitplichten. Het concept wordt daarom “hybride” uitgevoerd:
- Bouwmaterialen: Een mix van kalkhennep, strobalen en leemstuc. Dit biedt een fantastische isolatie, een gezond binnenklimaat en voldoet makkelijk aan de Nederlandse brandveiligheidseisen.
- Energie: Het dak wordt maximaal uitgerust met zonnepanelen. De dikke achtermuur van de woning (de thermische massa) houdt de warmte vast, waardoor de energiekosten voor de bewoners nagenoeg nul zijn.
- Water: Regenwateropvang voor het spoelen van toiletten en de serre. Voor drinkwater en riolering wordt, om aan de wet te voldoen, een reguliere back-up aansluiting gerealiseerd.
3. De Woonvorm: Een ‘Groen Knarrenhof’ of Ecowijk
Voor ouderen is sociale cohesie net zo belangrijk als een duurzaam huis. In Almelo sluit dit perfect aan bij de Twentse traditie van noaberschap.
- Knarrenhof-model: In plaats van één los Earthship, is het raadzaam om een klein hofje te bouwen (bijvoorbeeld 8 tot 12 geschakelde aardehuizen) rondom een gezamenlijke binnentuin of een gemeenschappelijk ‘Middenhuis’.
- Sociale controle: Bewoners hebben hun eigen zelfstandige woning, maar delen de zorg voor de centrale systemen, de moestuin en kijken naar elkaar om.
4. Stappenplan voor Realisatie in Almelo
[Stap 1: CPO Groep Vormen] -> [Stap 2: Locatie & Gemeente] -> [Stap 3: Architect & BBL] -> [Stap 4: Bouw & Realisatie]
- Vorm een CPO (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap): Verzamel een groep gelijkgestemde senioren in Almelo. Gemeenten wijzen bouwgrond sneller toe aan een georganiseerde groep burgers dan aan een individu.
- In gesprek met Gemeente Almelo: Onder de nieuwe Omgevingswet is er meer ruimte voor innovatieve, duurzame projecten. Er moet gezocht worden naar een kavel met de juiste woonbestemming of waar een pilot-status aan gegeven kan worden. Denk aan randgebieden van Almelo of herontwikkelingslocaties met ruimte voor groen.
- Schakel een ervaren architect in: Werk samen met een architectenbureau dat al eerder ecodorpen of aardehuizen in Nederland heeft gerealiseerd (zoals ORIO Architecten, die ook de wijk in Olst ontwierpen). Zij weten precies hoe ze het Earthship-concept door de strenge BENG-berekeningen (Energieprestatie) en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) moeten loodsen.
Om dit concreter te maken, moeten we de volgende stappen nemen:
- Met hoeveel mensen (of huishoudens) gaan we dit proj
- Of er al een specifieke locatie of wijk in Almelo (bijvoorbeeld Noordoost, Indië-terrein of richting het buitengebied?
- Welke financiële opzet de voorkeur heeft (collectieve koop of een sociale huurcoöperatie)?
De Partij Vrij Almelo:
De Partij Vrij Almelo (PVA) pleit al jaren intensief voor de komst van Knarrenhofjes en geclusterde ouderenhofjes in de gemeente Almelo.
De partij zet zich hierom in vanwege een aantal belangrijke redenen:
- Bestrijden van eenzaamheid: In Almelo voelt 54% van de 75-plussers en zelfs 60% van de 85-plussers zich eenzaam. Hofjes stimuleren sociale controle, ontmoeting en onderlinge hulp (noaberschap).
- Aanpakken van de woningnood: Senioren zoeken vaak een gelijkvloerse woning met een tuin of groen in de buurt, in plaats van een anoniem appartement.
- Bevorderen van de doorstroming: Wanneer ouderen verhuizen naar een passend hofje, komen er grotere gezinswoningen vrij voor jongere generaties.
Naast de strijd voor deze specifieke woonvormen pleit de PVA ook voor de aanstelling van een speciale wethouder voor ouderenbeleid in Almelo. Hiermee will de Partij Vrij Almelo ervoor zorgen dat de stem en de belangen van senioren op het gebied van zorg, welzijn en wonen structureel beter worden behartigd.
Partij Vrij Almelo
