Hoewel de burgemeester vaak wordt gezien als een neutrale hoeder van de openbare orde, is de positie in de praktijk complex en niet altijd volledig onafhankelijk. Een aanzienlijk deel van de burgemeesters is lid van de traditionele “grote” partijen, zoals VVD, CDA en PvdA.. Burgers hebben dus geen directe stem in wie hun hoogste lokale bestuurder wordt.

Inwoners geven al langere tijd aan dat ze zich niet gehoord voelen. Er is geen duidelijk mandaat, geen referendum en geen echte inspraak. Tegelijkertijd wordt er van bovenaf doorgepakt. En dat terwijl de burgemeester, die hierin een belangrijke rol speelt, niet eens rechtstreeks door de inwoners is gekozen.

Ook in Loosdrecht, onderdeel van de gemeente Wijdemeren, zien we hetzelfde patroon terug. Daar is besloten om asielzoekers op te vangen in het gemeentehuis, midden in een woonwijk. Een ingrijpend besluit voor de directe leefomgeving van inwoners. En opnieuw zonder dat inwoners daar serieus bij zijn betrokken. En juist bij dit soort ingrijpende besluiten zou je verwachten dat inwoners eerder, actiever en serieuzer worden betrokken.

Dit staat niet op zichzelf. Op meerdere plekken zien we dat de afstand tussen het bestuur en inwoners groter wordt bij besluiten die juist dichtbij mensen komen. Dat vraagt om een sterk democratisch mandaat van het bestuur en meer directe betrokkenheid van inwoners.

Partij Vrij Almelo (PVA) is als lokale partij een uitgesproken voorstander van de direct gekozen burgemeester. De partij vindt dat de inwoners van Almelo zelf via een verkiezing moeten kunnen bepalen wie hun burgemeester wordt, in plaats van de huidige landelijke procedure waarbij een burgemeester door de Kroon (op advies van de gemeenteraad en de commissaris van de Koning) wordt benoemd.

De kernpunten rondom dit standpunt en de huidige situatie in Almelo:

• Democratische vernieuwing: De PVA vindt dat de huidige benoemingsprocedure (kroonbenoeming) te ver afstaat van de inwoners. Een gekozen burgemeester zorgt volgens de partij voor een transparantere lokale politiek en een sterkere band tussen de burger en het stadsbestuur.
• Huidige situatie Almelo: In de praktijk is een direct gekozen burgemeester wettelijk nog niet mogelijk in Nederland. Sinds 2024 is Richard Korteland (VVD) via de traditionele procedure benoemd als burgemeester van Almelo.
• Verzet tegen bestuur op afstand: Het standpunt voor een gekozen burgemeester sluit aan bij de bredere visie van de PVA tegen ‘bestuur op afstand’. De partij Vrij Almelo verzet zich bijvoorbeeld ook fel tegen samenwerkingsverbanden zoals Twentestad, omdat zij vinden dat de macht en de beslissingen altijd bij de lokale gemeenteraad en de inwoners zelf moeten liggen.

Partij Vrij Almelo