Partij Vrij Almelo
Dicht bij de burger
Meerderheid burgers willen hun burgemeester zelf kunnen kiezen (ingezonden)
Categories: Zonder rubriek

Met dit geschreven stuk hoop ik een bijdrage te kunnen leveren dat er een brede maatschappelijke discussie op gang komt. En dat veel burgers zich gaan bemoeien met de vraag of zij wel of niet de burgemeester van de toekomst willen kunnen kiezen.

Een ruime meerderheid van bijna 70 % van de Nederlanders is voor de invoering van een gekozen burgemeester. Daarvan wil 44 % de burgemeester dan wel zelf kiezen, en de keuze niet aan de raad overlaten. De burgemeester wordt bij koninklijk besluit benoemd op voordracht van de gemeenteraad stelt artikel 131 van de Grondwet. Ik ben echter voorstander van een direct gekozen burgemeester door de inwoners van een gemeente. Dat is democratie en voorkomt ook lekken in vertrouwenscommissies. Een burgemeester die boven de partijen staat en onafhankelijk en betrouwbaar is.
Met een door de gemeenteraad gekozen burgemeester wordt geen gehoor gegeven aan de maatschappelijke roep tot inspraak en wordt niet bijgedragen aan het dualistische systeem. Sinds de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018 zijn de verhoudingen tussen het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad, zoals tussen kabinet en parlement. Het college bestuurt en de raad controleert. Een door de gemeenteraad gekozen burgemeester past dan ook niet meer in dit duale stelsel. Er is dan ook maar één oplossing die past in onze democratie: het rechtstreeks kiezen van de burgemeester door de bevolking.

Met dergelijke verkiezingen is ook de weg vrij om de burgemeester alle bevoegdheden van het college te geven die hij vervolgens kan delegeren aan zijn wethouders. Het belangrijkste voordeel daarvan is dat de burgemeester zich presenteert met een eigen verkiezingsprogramma en zijn lot verbindt aan de mate waarin de beloofde doelstellingen na vier jaar zijn gehaald. Is de stad schoner, veiliger  en wordt er meer geluisterd naar de burger? Concreet te formuleren en te meten doelstellingen waarop de burgemeester met de door hemzelf aangestelde wethouders kan worden afgerekend. Dat schept duidelijkheid. En duidelijkheid is wat burgers graag willen. Deze verkiezing dient gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen plaats te vinden en niet twee jaar ervoor of erna. Iedere twee jaar naar de stembus om de gemeenteraad danwel de burgemeester een mandaat te geven zorgt voor vertraging van resultaten en onduidelijkheid van bevoegdheden.
Een andere, en zeker niet onbelangrijke, reden om over te gaan tot het kiezen van de burgemeester is de Europese eenwording. Nederland vormt met zijn niet-gekozen burgemeester een absolute uitzondering binnen de Europese Unie. De Raad van Europa heeft zich hierover al in 1998 negatief uitgesproken.

Het meestgehoorde argument tegen de rechtstreeks gekozen burgemeester is dat hierin het gevaar schuilt dat deze louter op populaire en platte kwesties wordt verkozen. Uit deze vooronderstelling blijkt dat de kiezer nog steeds niet serieus genomen wordt. Waar komt toch het idee vandaan dat de burger zelf niet weet wat goed voor hem of haar is? Een ruime meerderheid van de kiezers heeft al eerder aangegeven vóór een gekozen burgemeester te zijn.

Een ander veelgehoord argument tegen het rechtstreeks kiezen van de burgemeester is dat deze een te sterke positie krijgt en zich weinig van de gemeenteraad hoeft aan te trekken. Echter, de burgemeester heeft in het geval van rechtstreekse verkiezing nog steeds de goedkeuring van de controlerende raad nodig, die immers een eigen mandaat heeft van de kiezers. Het kan evenwel leiden tot een conflict tussen de burgemeester en de raad. De oplossing voor zo’n niet ondenkbare impasse is dat de rechtstreeks gekozen burgemeester het eenmalig in te zetten instrument tot ontbinding van de raad krijgt, waarna de daaruit voortvloeiende verkiezingen duidelijkheid moeten verschaffen. De uitslag kan twee resultaten opleveren: a) er komt een nieuwe gemeenteraad die wel het beleid van de burgemeester en de wethouders ondersteunt of b) de bevolking spreekt zijn steun uit aan de gemeenteraad waarna de burgemeester de raad volgt of zijn biezen pakt, vergezeld van zijn wethouders. Het initiatief tot deze volksraadpleging ligt bij de gekozen burgemeester en doet daarmee, in tegenstelling tot correctieve referenda, recht aan het mandaat dat de kiezers voor vier jaar hebben gegeven aan de burgemeester.

Het rechtstreeks kiezen van onze minister-president zou de logische volgende stap moeten zijn. De premier krijgt dan de bevoegdheden en instrumenten van het kabinet tot zijn beschikking en stelt zijn eigen kabinet samen waarbij hij of zij ministers van post kan laten wisselen of ontslaan. Een rechtstreekse verkiezing van burgemeesters en de minister-president leidt tot bestuurlijke verhoudingen en een politieke cultuur waarin de burger veel serieuzer wordt genomen. Maar het zal nog wel even duren voordat dit ingevoerd kan worden en er zijn op dit moment ook wel belangrijker zaken die aangepakt moeten worden dan deze bestuurlijke vernieuwing.  Het is de hoogste tijd om maar weer eens het idee over een gekozen burgemeester naar voren te brengen.

Hendrik Jan

Stem of voeg toe aanUitleg over het gebruik van deze icons :  Plaatsen/stemmen op NUjij Plaatsen/stemmen op eKudos Plaatsen/stemmen op MSN Reporter Plaatsen/stemmen op GeenRedactie Plaatsen/stemmen op Digg Toevoegen aan Symbaloo Stumble it! Voeg dit artikel toe aan Del.icio.us Voeg toe aan je Google bladwijzers Voeg toe aan je Facebook-profiel Abonneer je op de RSS-feed van deze site Verstuur deze pagina per e-mail via Feedburner Plaats dit bericht op Twitter

Comments are closed.