In 2013 werd druk actie gevoerd om het Dienstencentrum de Riet open te houden

De afgelopen tien jaar is het aantal buurthuizen in Nederland in rap tempo omlaaggegaan. Met het verdwijnen van buurthuizen gaat er een belangrijk stukje Nederlandse cultuur verloren. Want zonder erbij stil te staan, hebben buurthuizen een hele belangrijke functie in gemeenten.

Of het nu gaat om een voorstelling van de lokale theater of zanggroep: buurthuizen bieden lokale creatieve groepen een plek om hun talenten te laten zien. Juist omdat buurthuizen normaal gesproken door gemeente gesponsorde locaties zijn, kunnen dergelijke culturele groeperingen die het meestal al niet zo breed hebben dankzij de mogelijkheid van buurthuizen alsnog blijven bestaan. Maar ook typische Hollandse spelletjesmiddagen gaan verloren: geen schaak- of dam of bilarttoernooien meer, geen middagjes klaverjassen of dobbelen.

Met de sluiting van het Dienstencentrum De Riet nog vers in ons geheugen maken wij ons al jaren zorgen over dreigende sluitingen van buurt of wijkcentra. Grote groepen bezoekers worden dan ineens hun activiteiten afgepakt. Dit is voor ons onacceptabel. Daarnaast hebben wij ons verbaast over de houding van het toenmalige college richting de bezoekers van het Dienstencentrum. Steeds heeft men in beleid expliciet aangegeven welzijnswerk belangrijk te vinden en zo min mogelijk daarop te willen bezuinigen. En toch staat ook het huidige college niet financieel borg voor het in stand houden van wijkcentra waar vooral juist zwakkere mensen hun onderdak vinden .

Dienstencentrum de Riet weer slachtoffer bezuiniging gemeente Almelo.

De ontwikkelingen rondom bewonersbeheer van buurthuizen zijn sinds een aantal jaren stormachtig te noemen. Op veel plekken ontstaan met vallen en opstaan initiatieven waar mensen buitengewoon betrokken zijn bij het behouden en vernieuwen van hun buurthuis. De Partij Vrij Almelo heeft de afgelopen jaren een aantal van deze plekken bezocht en opgetekend wat we daar hebben gezien. Wat maakt succesvol zelfinitiatief mogelijk? De Nieuwe Jutter in Utrecht, was een van deze buurthuizen waar we binnen een kijkje mochten nemen.

Behoud Dienstencentrum De Riet in Almelo

Niemand kijkt vreemd op als we op die middag het buurthuis De Nieuwe Jutter in Utrecht binnenlopen. Om ons heen kijkend zoeken we een tafeltje uit in de ontvangsthal. Er hangt een prettige en open sfeer. De beheerder van het wijkcentrum liep direct op ons af want wij hadden immers een afspraak gemaakt om langs te komen. Als we aan de bar een kop koffie bestellen, ontstaat er vanzelf een gesprek over de reden van ons bezoek. We vertellen dat we benieuwd zijn hoe een buurthuis in zelfbeheer werkt.

De Nieuwe Jutter, een buurthuis in zelfbeheer

De Nieuwe Jutter een van de weinige buurthuizen in een stadse volkswijk, waar vrijwilligers de scepter zwaaien. In 2005 dreigden verschillende bewonersgroepen in de Utrechtse Rivierenwijk hun onderkomen te verliezen omdat de gemeente de accommodatie niet langer zou financieren. De wens van deze groepen om een eigen ruimte te behouden waar zij elkaar konden ontmoeten en activiteiten ondernemen, is de drijfveer geweest om, bijgestaan door een ambulant pastoraal werker (buurtpastor), de handen ineen te slaan om het buurthuis open te houden. En dat is tot op heden aardig gelukt.

Een vergelijkbaar buurthuis die met sluiting wordt bedreigd vinden we net als het voormalige Dienstencentrum in de Riet, buurt-en wijkcentrum St. Egbertus aan de Arendsboerweg. Dit buurthuis is zeer waardevol voor de buurt en heeft zijn waarde dan ook ruimschoots bewezen. Echter….de exploitatie is met moeite sluitend te krijgen. Extra verhuur van ruimte is geen optie. Nog meer activiteiten leveren ook niets meer op, omdat deze in de regel kostenddekkend zijn. De gemeente wil en kan geen subsidie geven. De woningbouwstichting waar het pand van gehuurd wordt, kan ook geen bijdrage meer geven.

Wijkcentrum St. Egbertus is veel meer dan een buurtlokaal!

De vraag “Wat te doen?” wordt voorgelegd aan de gemeente. Het bestuur gaat uitleggen wat er zoal gedaan wordt voor de buurt. Ook is het van belang dat zij kunnen leunen op professionele ondersteuning om zich door te ontwikkelen in hun maatschappelijke ambities. Daarvoor zijn twee dingen nodig: meer geld en betere samenwerking. Zonder extra ondersteuning is het goed mogelijk dat ook dit buurthuis een keer de handdoek in de ring gaat gooien zodat steeds meer waardevolle plekken in de gemeente gaan verdwijnen. Het huidige subsidieplafond is ontoereikend om naast een bijdrage in de exploitatie tevens bij te dragen aan de maatschappelijke activiteiten. Geheel financieel onafhankelijke en ondernemende buurthuizen is in veel gevallen een onhaalbaar streven. Het organiseren van maatschappelijke activiteiten kost geld en die kosten zijn slechts deels te compenseren met commerciële activiteiten.

Daarbij zijn veel buurthuisbesturen geen sociaal ondernemers, maar doen het primair voor de buurt. Hun motivatie is het behoud van het buurthuis, niet (maatschappelijk) ondernemen. De culturele kaalslag is begonnen maar moet een halt toegeroepen worden…….