Schriftelijke vragen over vluchtelingen die (tijdelijk) terugreizen naar hun land van herkomst worden regelmatig ingediend in de Tweede Kamer. De vragen richten zich doorgaans op handhaving van de regels, intrekking van verblijfsvergunningen en de legitimiteit van de asielstatus als iemand veilig genoeg is om het thuisland te bezoeken.

De Partij Vrij Almelo verneemd uit berichtgeving (Almelo) dat asielzoekers/vergunninghouders met een bijstandsuitkering op vakantie gaan in het land van herkomst. Deze mensen ontvluchten hun land maar gaan als zij een vergunning tot verblijf bezitten daar regelmatig op vakantie of familiebezoek. Het kan derhalve naar inzien van de Partij Vrij Almelo gaan om mensen die onder valse voorwendselen een verblijfsstatus inclusief bijstandsuitkering hebben weten te bemachtigen. 

In de gemeente Almelo wordt er geen actieve of specifieke controle uitgevoerd op de woningen van statushouders die op vakantie gaan. Er is in Almelo geen specifiek lokaal controlebeleid of ‘vakantieprotocol’ voor de reguliere huurwoningen van deze doelgroep. Ook voeren de gemeente en woningcorporaties niet standaard controles uit op leegstand in woningen van statushouders. Omdat zij een reguliere huurwoning hebben, genieten zij dezelfde huurbescherming als iedere andere huurder.

De PVA heeft een aantal vragen over vluchtelingen (of statushouders) die reizen naar hun herkomstland, omdat dit wettelijk is verboden en leidt tot het verlies van de verblijfsstatus. In de lokale politiek van Almelo dienen raadsleden geregeld schriftelijke vragen (ook wel artikel 36 of 41 vragen genoemd) in naar aanleiding van signalen of klachten van bewoners. Dit is een belangrijk controlemiddel om het college van burgemeester en wethouders (B&W) ter verantwoording te roepen.

Wetgeving en Consequenties

• Verlies status: Als een vluchteling met een asielstatus terugreist naar het land van herkomst, trekt de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) in principe de verblijfsvergunning in.
• Signaal: Terugreizen geldt juridisch als bewijs dat de persoon er blijkbaar veilig kan verblijven en de bescherming van de Nederlandse staat niet langer nodig heeft.
• Paspoortbeperking: Statushouders krijgen een vluchtelingenpaspoort waarin expliciet staat dat het geldig is voor alle landen, behalve het land van herkomst.

Hoe dit in de praktijk gebeurt

Hoewel het verboden is, duiken er in Europese media (zoals in Duitsland en Nederland) berichten op over omwegen.

• Omwegen via buurlanden: Reizigers vliegen vaak naar een buurland van hun vaderland (zoals Turkije of Libanon voor Syriërs, of Iran voor Afghanen) om vanaf daar over de landgrens te reizen.
• Geen stempels: Hierdoor ontbreken de officiële reisstempels in het vluchtelingenpaspoort, waardoor de reis voor Europese immigratiediensten moeilijk te controleren is.

Nuance en motieven

Volgens hulporganisaties zoals VluchtelingenWerk Nederland is er zelden sprake van een plezierreis of ‘vakantie’.

• Familieomstandigheden: Reizen vinden meestal plaats vanwege acute noodsituaties, zoals het bezoeken van een stervende ouder of het regelen van dringende familiezaken.
• Grote risico’s: Vluchtelingen die dit doen nemen enorme persoonlijke en juridische risico’s.
• Uitzondering voor Oekraïners: Vluchtelingen uit Oekraïne vallen onder een andere Europese regeling (de Richtlijn Tijdelijke Bescherming). Zij behouden hun paspoort en mogen wel tijdelijk terugreizen om bijvoorbeeld familie te bezoeken of bezittingen te regelen, mits zij dit melden bij hun opvanggemeente.

Partij Vrij Almelo