Al geruime tijd ontvangen wij signalen en meldingen dat sommige vluchtelingen en statushouders op vakantie gaan naar hun land van herkomst. Ook blijken asielzoekers met een vergunning schijnbaar hun hoofdverblijfplaats buiten Nederland te hebben. Deze mensen ontvluchten hun land maar gaan als zij een vergunning tot verblijf bezitten daar regelmatig op vakantie of familiebezoek. Het kan derhalve naar inzien van de Partij Vrij Almelo gaan om mensen die onder valse voorwendselen een verblijfsstatus inclusief bijstandsuitkering hebben weten te bemachtigen.

Gemeenten en woningcorporaties doen doorgaans geen grootschalig onderzoek naar vakantiereizen van vluchtelingen naar eigen land; dit is volgens hen namelijk geen gemeentelijke taak, maar valt onder de verantwoordelijkheid van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en de Rijksoverheid.

Het reizen van vluchtelingen (statushouders) naar hun land van herkomst is wettelijk verboden en leidt in principe tot het intrekken van de verblijfsvergunning. Hoewel de maatschappelijke en politieke discussie hierover elke zomer opnieuw oplaait, zijn er volgens de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) geen harde cijfers die aantonen dat dit op grote schaal gebeurt.

Regels en Risico’s

Als iemand een asielstatus heeft gekregen, is dat omdat het herkomstland onveilig is. Een reis terug naar dat land heeft direct gevolgen:

• Vergunning kwijt: De IND kan de verblijfsvergunning intrekken omdat de reis bewijst dat de vluchteling blijkbaar geen gevaar loopt.
• Paspoortrestrictie: Met een vluchtelingenpaspoort is het reizen naar het eigen land van herkomst expliciet niet toegestaan.
• Uitzonderingen: Alleen bij zwaarwegende redenen (zoals een stervend familielid) kan de IND heel soms vooraf toestemming geven.

Waar komt het beeld vandaan?

De discussie over dit onderwerp kent verschillende nuances:

• Ontmoetingen in buurlanden: VluchtelingenWerk Nederland geeft aan dat veel statushouders niet naar hun eigen land reizen, maar naar een veiliger buurland (zoals Syriërs die naar Libanon reizen) om daar hun familie te ontmoeten.
• Bewijslast en handhaving: Critici en opiniemakers wijzen erop dat de handhaving tekortschiet. Reizen worden vaak niet geregistreerd als men via andere Europese luchthavens of over land reist, waardoor de IND de reizen moeilijk kan bewijzen.
• Aantal intrekkingen: In de praktijk worden er jaarlijks slechts heel weinig asielvergunningen ingetrokken wegens een reis naar het herkomstland (vaak minder dan tien per jaar).

Verschil met Oekraïners

Voor gevluchte Oekraïners gelden andere regels. Zij vallen onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming en hebben geen asielstatus. Zij behouden hun paspoort en mogen, mits ze dit melden bij hun opvanglocatie of gemeente, tijdelijk terugreizen naar Oekraïne zonder hun bescherming direct te verliezen.

Partij Vrij Almelo